دکتر شریعتی پژوهشگر جامعه شناسی
dr shariati
خوش آمدید

صفحه نخست
تماس با من
نویسندگان وبلاگ آمار وبلاگ
  RSS 2.0   لوگوی دوستان پرشین وبلاگ

اصول جامعه شناسی مؤلف: کتی اس . استولی - 1

فصل اول

مقدمه

مطالعه‌ی جامعه‌شناسی[1] با این فرض اساسی آغاز می‌شود که زندگی انسان، زندگی اجتماعی است (ریباخ و براهن:2005،5). اکثر ما به طور مداوم  درحال تعاملاتی با دیگر موجودات انسانی هستیم. در خانواده‌هایی که در آن تولد یافته‌ایم، در خلال مدرسه، کار و بازی، بازنشستگی و حتی درگردهمایی‌های پاسداشت مرگمان  ، زندگیمان را در درون پیله‌ی بافته شده‌ای از ترتیبات اجتماعی به هم پیوسته‌ای می‌گذرانیم. جامعه‌شناسی بر این ترتیبات ،  از جمله اینکه آنها چگونه ایجاد شده‌اند، چگونه تغییر می‌کنند، و چگونه بر زندگی ، فرصتها و عقایدمان تأثیر می‌گذارند(ریباخ و براهن:2005،5) تمرکز می‌کند.

واژه‌ی جامعه‌شناسی خودش در واقع از واژه ی لاتین socius (معاشر و همدم) و واژه‌ی یونانی logos ( مطالعه‌ی) مشتق شده‌است. بنابر این ، جامعه‌شناسی به معنای واقعی کلمه، مطالعه‌ی جامعه است(آبرکرامبی،هیل و ترنر: 2000، 333). یک تعریف درکتاب درسی اغلب چنان گسترش می‌یابد که تعریف تحت‌اللفظی جامعه‌شناسی چیزی نزدیک به مطالعه‌ی علمی توسعه، ساختار، تعامل، و رفتار جمعی روابط اجتماعی تعبیر می‌شود. اما آیا واقعاً اینگونه است؟ این تعریف واقعاً چه معنایی دارد؟ چرا جامعه‌شناسی مهم است؟ چرا باید هرکسی جامعه‌شناسی را مطالعه کند؟ جامعه‌شناسی چه چیزی در زندگی شخصی‌مان به ما عرضه می‌کند؟ و چه چیزی را به جامعه‌ی گسترده‌تر عرضه می‌دارد؟

این کتاب به این سئوالات اساسی پاسخ می‌دهد. این کتاب مفاهیم اصلی در جامعه‌شناسی را معرفی نموده و شرح می‌دهد که به چه سبب این رشته ، پویا[2] و مناسب[3] است. در خلال کتاب، این موضوع را تببین می‌کنیم که چگونه کسانی که مشغول مطالعه‌ی جامعه‌شناسی هستند، روابط و تعاملاتی که جهان اجتماعی ما را می‌سازند درک می‌کنند، جهانی که دربرگیرنده‌ی « هر چیزی است که زندگی جمعی گروههایی از افراد... اقتصادشان، سیاست‌شان، زندگی ذهنی مشترک‌شان، فرهنگ‌شان و علاوه بر اینها را تشکیل می‌دهد »(لمرت: 2001، 6-5).

مطالعه‌ی جامعه‌شناسی انواع متنوعی از این جها‌ن‌های اجتماعی ، اعم از آشنایان، مبادلات مابین یکایک افرادتعداد وسیعی از مردم در تجمعات غیرشخصی را در بر می‌گیرد. می‌توان بر واحدهای کوچکی همچون زوجین یا بر واحدهای بسیار بزرگتر تمرکز کرد. این امر می‌تواند خانواده‌ها، اجتماعات، شهرستان‌ها، و حتی ملت‌ها یا روابط و تعاملات بین ملتها را شامل شود. علاوه بر این، جهان‌های اجتماعی«مجازی» از قبیل آنهایی که بر روی اینترنت در دسترس هستند را نیز می‌توان در زمره‌ی مطالعات جامعه‌شناختی به حساب آورد. افرادی که کار جامعه شناسی را انجام می‌دهند، جامعه‌شناسان نامیده می‌شوند. پیتربرگر در اثر کلاسیکش دعوت به جامعه‌شناسی[4]، جامعه‌شناس را به عنوان کسی توصیف می‌کند که « به‌شدت، بی‌وقفه، بی‌محابا دلبسته‌ی» اعمال انسانهاست(1963،18). برای جامعه‌شناس، جهان‌اجتماعی « یک آزمایشگاه زنده و تصویر متحرکی است که هرگز متوقف نمی‌شود»(راباخ و براهن:2001،7). از آنجایی که هر‌ جنبه‌ای از جهان‌اجتماعی بازی نسبتاً بیطرفانه‌ای برای مطالعه‌ی جامعه‌شناختی است، عناوین بالقوه‌ی مطالعه، نامحدود هستند. به تعبیری ساده، «بی‌حوصلگی هرگز ویژگی یک جامعه‌شناس نیست»(کیمل:1998،8).

یک مجموعه‌ی کوتاه از نمایه‌های زندگینامه‌ای در سراسر کتاب به معرفی دانشمندان‌اجتماعی برجسته می‌پردازد. این زندگینامه‌ها بینشی کلی نسبت به زندگی و کار بسیاری از کسانی که جامعه‌شناس بوده‌اند و کسانی‌که کار جامعه‌شناسی را دنبال کرده، و در شکل‌گیری رشته‌ی جامعه‌شناسی مؤثر بوده‌اند، را فراهم می‌کنند. با این‌حال، سهم بسیار مهمی از این کار بعهده‌ی کسانی بوده‌است که به عنوان جامعه‌شناسان، شناخته شده‌ نیستند. برخی از زندگینامه‌ها متعلق به افرادی است که سهم مهمی در ایجاد رشته‌ی جامعه‌شناسی داشته‌اند اما در رشته‌های دیگری آموزش‌دیده‌اند یا چنین ادعا می‌کنند.

علاوه بر این، هر فصل حاوی بخشی است که انواع مشاغل موجود برای علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی را شامل می‌شود. آموزش جامعه‌شناسی زمینه‌ای عالی را برای فرصتهای شغلی متنوع فراهم می‌کند. فصل11 با جزییات بیشتری توضیح می‌دهد که چگونه یک فرصت‌شغلی در جامعه‌شناسی و فرصتهای شغلی برای جامعه‌شناسان مهیا می‌شود. هر فصل بخشی را دربرمی‌گیرد که منابع‌اضافی(هم چاپی و هم برخط) برای کسانی‌که علاقه‌مند به کسب اطلاعات بیشتری هستند، پیشنهاد می‌نماید.

جامعه‌شناسی چه چیزی را ارائه میدهد

نگاه جامعه‌شناختی به جهان دیدگاهها و مزایای منحصر به فرد فراوانی را فراهم می‌سازد. جامعه شناسی فهم درستی از موضوعات اجتماعی و الگوهای رفتاری را میسر می سازد. جامعه شناسی به ما در شناسایی قواعد اجتماعی حاکم بر زندگی مان کمک میکند. جامعه شناسان بررسی میکنند که چگونه این قواعد خلق شده، حفظ شده، تغییریافته، میان نسلها منتقل شده، و در بین مردمی که در بخشهای مختلف جهان زندگی میکنند، مشترک است. آنان همچنین بررسی میکنند که زمانی که این قواعد شکسته میشوند چه اتفاقاتی می افتد. جامعه شناسی به ما کمک میکند تا شیوه های عملکرد نظامهای اجتماعی که ما زندگیمان را در درون آنها سپری می کنیم را درک کنیم.

جامعه شناسان تعاملات ما را با دیگران در درون یک زمینه ی اجتماعی تعبیر می‌کنند. این بدان معنی است که آنان نه تنها به رفتارها و روابط می نگرند بلکه جهان گسترده‌تری که ما در آن زندگی میکنیم چگونه تحت تأثیر این چیزها قرار میگیرد را نیز بررسی میکنند. ساختارهای اجتماعی(شیوه ای که جامعه حول شیوه‌های قانونمند مناسبات مشترک افراد سازمان یافته است و زندگی اجتماعی را سازمان داده است) و فرایندهای اجتماعی( شیوه ای که جامعه عمل میکند) در حال شکل دادن  به زندگی مان به شیوه هایی که اغلب ناشناخته مانده‌اند، هستند. از همین منظر است که جامعه شناسان اغلب بیان میدارند که به عنوان اشخاص، ما محصولاتی اجتماعی هستیم. حتی با وجود اینکه ما هستی خودمان را بازمی‌شناسیم، این ساختارها و فرایندها ممکن است « برای مردم درخلال زندگی روزمره از طریق یک ابهام رمزآلود پدیدار شوند»(لمرت:2001،6). جامعه شناسان تلاش میکنند این چیزها را از ابهام خارج ساخته ، معلوم نموده و آنها را مطالعه نمایند و روابط متقابلشان و تأثیراتشان بر افراد و گروهها را بررسی و تبیین کنند. از طریق توصیف و تبیین این ترتیبات اجتماعی و نحوه‌ای که زندگی ما را شکل می دهند، جامعه شناسان به ما کمک میکنند تا به شناختی از جهان پیرامون نائل آمده و خودمان را بهتر درک کنیم. جامعه‌شناسی به ما کمک می‌کند تا درک کنیم که چرا ما جهان را به شیوه‌ای که عمل می‌کنیم، در می‌یابیم. ما با پیامهایی در اشکال مختلف درباره‌ی اینکه ما و جهان پیرامون چگونه هستیم و هر دو باید چگونه باشیم، احاطه شده ایم. این پیام ها در اشکال گوناگونی نظیر رهنمودهایی از سوی والدین و معلمان ، قوانینی از طریق اشخاص مذهبی و سیاسی و تبلیغات دور زمین برای کفشهای ورزشی به منظور تهیه‌ی غذا برای کودکان گرسنه از جمله ی آنهاست که به دست ما می‌رسند. جامعه شناسی به ما کمک میکند انواع پیامهایی را که ما مداوماً دریافت میکنیم، منبع شان، اینکه چگونه و چرا آنها ما را تحت تأثیر قرار میدهند و نقش خودمان در تولید، تداوم و تغییر آنها را بررسی کنیم.

جامعه شناسی به ما کمک میکند تا آن چیزی را که در درون و در مابین فرهنگها و جوامع به صورت مشترک وجود دارد ، شناسایی کنیم. جامعه شناسان می‌دانند که اگرچه مردم در بخشهای مختلف شهر، کشور یا جهان بطور متفاوتی لباس می‌پوشند، متفاوت حرف می‌زنند، و اعتقادات و رسوم متفاوتی دارند، بسیاری از همان نوع نیروهای اجتماعی در حال شکل دادن به زندگیشان هستند. این یک دیدگاه بویژه مهم در جهانی است که عناوین رسانه ها اغلب مملو از اتهاماتی در باره‌ی موضوعات تفرقه‌انگیز است. جامعه‌شناسان معنای فرایندها و ساختار اجتماعی نزد گروههای مختلف را جستجو می‌کنند. آنان بررسی می‌کنند که گروههای مختلف چگونه شکل می‌گیرند و تحت تأثیر جامعه قرار می‌گیرند. جامعه شناسان می‌توانند به گروهها کمک کنند تا علائق مشترک را یافته، دیدگاههای گروههای دیگر را درک نموده و بجای مقابله با یکدیگر راههای کار با همدیگر را پیدا کنند.

جامعه‌شناسی به ما کمک می‌کند درک کنیم که چرا و چگونه جامعه تغییر میکند. بدیهی است، جهان اجتماعی همواره در حال تغییر است. این تغییر از آغاز پیدایش این رشته از علائق اصلی جامعه‌شناسان بوده است. با این حال، بسیاری از جامعه‌شناسان بر این باورند که جامعه‌شناسی نباید تنها به تبیین کردن جامعه و چرایی و چگونگی تغییرات جهان بسنده کند. آنان استدلال می‌کنند که جامعه‌شناسان همچنین الزام به عمل داشته ، مهارتهای منحصر به فرد و دیدگاههای شان در باره ی کار اصلاح جهان را بکار گیرند. آنان استدلال میکنند که جامعه شناسی، « حوزه‌ی رسیدگی همزمان با فهمیدن، تبیین کردن ، انتقاد کردن و اصلاح کردن شرایط انسان مرتبط» است( رستیوو، 1991:4). با مجهز شدن به دیدگاه جامعه شناختی، ما میتوانیم بطرزی مؤثرتر عمل کنیم هر چند که آن چیزی را که در حال شکل‌گیری است، دوست نداشته باشیم. ما می‌توانیم در شکل دادن به آینده برای خود و برای دیگران بهتر مشارکت کنیم. جامعه شناسی دیدگاههای نظری را برای ما فراهم میسازد که در درون آنها این ادرکات و روشهای تحقیق را که که به ما اجازه میدهند که زندگی اجتماعی را بشیوه ای علمی مطالعه کنیم را قاعده‌مند نماییم. جامعه شناسی یک علم اجتماعی است. این بدان معنی است که جامعه‌شناسان برای درک جامعه به شیوه‌های منظم و بسیار ساخت‌یافته کار می‌کنند. مانند دانشمندانی که جهان فیزیکی را مطالعه می‌کنند، جامعه شناسان نیز از دستورالعملهای علمی پیروی میکنند که مجموعه‌ای از نظریه‌ها و روش‌ها را در هم می‌آمیزند تا دقت در جمع‌آوری، پردازش و معنادهی اطلاعات را فراهم ‌سازند. در مورد جامعه‌شناسی، نظریه‌ها بر اینکه چگونه عمل کردن روابط اجتماعی، تمرکز می‌کنند. آنان شیوه‌ی تبیین این روابط را میسر می‌سازند. روشهای علمی، شیوه‌های جمع‌آوری دقیق نتایج تحقیق را فراهم می‌سازند. دیدگاههای نظری عمده‌ای که جامعه شناسان از آنها استفاده می‌کنند بطور مشروح در فصل 2 مورد بحث قرار گرفته‌اند. روشهایی را که جامعه‌شناسان از طریق آنها پژوهش علمی را انجام می‌دهند در فصل 10 مورد بحث قرار گرفته‌اند. جامعه‌شناسی یگانه قضاوت صحیح[5] نیست. نتایج تحقیق جامعه شناسی ممکن است غیرمنتظره باشد. آنها اغلب نشان می‌دهند که موضوعات[6] همیشه، یا حتی معمولاً، آنگونه که در ابتدا به نظر می‌رسند، نیستند. « افرادی که دوست دارند از نوآوریهای تکان‌دهنده اجتناب کنند، کسانی‌که ترجیح میدهند که باور داشته باشند که جامعه صرفاً همان چیزی است که آنان در مدرسه یکشنبه آموخته بودند، کسانی‌که دوست دارند از قواعد و اصول آن چیزی که آلفرد شوتز ... آنرا «دنیای مسلم فرض شده»[7] می‌نامد، ایمن باشند، بایستی از دسترس جامعه شناسی دور مانده باشند» ( برگر، 1963:24). این چالش به این معنی است که یافته‌های جامعه‌شناختی اغلب با آنچه که اصطلاحاً عقل سلیم نامیده می‌شود یا آن چیزهایی که « همه می‌دانند» در تقابل هستند. آن چه را که ما به عنوان عقل سلیم می‌پنداریم یا چیزهایی که همه میدانند، در واقع مبتنی بر تجارب شخصی ‌ما و انگاره‌ها و کلیشه‌هایی است که آنها را نگه‌داشته‌ایم. این به ما دیدی بسیار محدود از آنچه که در جهان بزرگتر واقع شده است، می‌دهد. دستیابی به دیدگاه جامعه‌شناختی مستلزم آن است که ما برای درک بهتر زندگی روزمره به ماورای تجارب فردی خویش نظر بیفکنیم( اشتراوس، 1994). این به ما اجازه می‌دهد تا نیروهای اجتماعی که بر زندگی ما اثر میگذارند و آن تجربه ها را شکل میدهند را بررسی کنیم. هنگامیکه ما درکی قوی از این نیروها داشته باشیم، بهتر می‌توانیم آنها را مدیریت[8] کنیم. به عنوان مثال، تصور رایج این است که خودکشی از کسانی سرمی‌زند که مسائل روانشناختی شخصی دارند. با این حال، اولین مطالعه‌ی جامعه شناختی خودکشی توسط امیل دورکیم ( 1917-1858) اهمیت عوامل اجتماعی در خودکشی ،از جمله روابط در درون کلیسا و خانواده را نشان داد( دورکیم، 1966). (دورکیم در فصل 10 معرفی شده است و تحقیق وی در بارهی خودکشی با جزییات بیشتری در همانجا بررسی شده است). تصور رایج دیگر این است که جنایات را همیشه کسانی که برخی از « عناصر جنایی» را دارند مرتکب میشوند که بعنوان مشکل‌سازان شناسایی شده‌اند. توماس سولیوان(1973،296) در کتابش تحت عنوان مسائل اجتماعی، فصل جرم را با بحث در این باره‌ آغاز میکند که این (گونه‌ی تصور از جرم) دیدگاهی بسیار ساده از جنایتکاری[9] است. او به مطالعه‌ای(زیمباردو،1973) اشاره می‌کند که در آن، محققان ماشینی را در یکی از خیابانهای شهر نیویورک رها ساخته و از یک موقعیت مخفی آنرا تماشا میکنند تا ببینند که چگونه و توسط چه کسانی تخریب میشود. خرابکارانی[10] که توسط محققان پیدا شدند یک خانواده، فردی همراه با کودکی در حال پرسه‌زنی، و بسیاری از افرادی که بخوبی لباس پوشیده و با افرادی که در حال عبور بودند در خلال فعالیتهایشان تعامل میکردند، را شامل می‌شدند.



sociology1-

dynamic2-

relevant3-

Invitation to sociology-  [4]

[5] - common sense

[6] - things

[7] - the world-taken-for-granted

[8] - address

[9] - criminality

[10] - vandals

پيام هاي ديگران ()        link        ۱۳٩٢/۱/۱٢ - علی فیض اللهی
خطاطي نستعليق آنلاين